Avobenzone

**Avobenzon (Butil Metoksidibenzoilmetan)** Avobenzon, kozmetik güneş koruyucu ürünlerde yaygın olarak kullanılan sentetik bir UVA filtresidir. Kimyasal adı butil metoksidibenzoilmetan olan bu bileşen, özellikle 340-400 nm dalga boyundaki uzun UVA ışınlarını emme kapasitesiyle bilinir. FDA tarafından onaylanmış ve Avrupa'da yasal olarak izin verilen az sayıdaki geniş spektrumlu UVA filtrelerinden biridir. ## Mekanizma Avobenzon, organik (kimyasal) bir güneş filtresi olarak çalışır ve UV ışınlarını fiziksel olarak yansıtmak yerine absorbe eder. Moleküler yapısındaki konjuge pi elektron sistemi, UV fotonlarını absorbe ettiğinde uyarılmış duruma geçer ve bu enerjiyi termal enerji olarak (ısı) dağıtır. Bu fotokimyasal süreç, UV radyasyonunun deriye nüfuz etmesini ve DNA hasarı, reaktif oksijen türlerinin (ROS) oluşumu ve kolajen degenerasyonu gibi zararlı etkileri önler. Avobenzonun en önemli özelliği, 357 nm civarında maksimum absorpsiyon dalga boyuna sahip olması ve böylece UVA-I ışınlarını (340-400 nm) etkili şekilde bloke etmesidir. UVA ışınları, UVB'ye göre dermise daha derin penetre olur ve fotoaging, elastozis ve uzun dönemli cilt kanseri riskinde önemli rol oynar. Ancak avobenzonun ciddi bir dezavantajı fotoinstabilitesidir; UV ışığına maruz kaldığında moleküler yapısı bozunur ve koruyuculuk kapasitesi 30-60 dakika içinde %36'ya kadar azalabilir. Bu instabilite problemi nedeniyle, avobenzon genellikle fotokararlılığını artıran stabilizatörlerle formüle edilir. Oktokrilen, octyl triazone ve dietilheksil siringilidenmalonate gibi bileşenler, avobenzonun moleküler yapısını koruyarak UV absorpsiyon kapasitesini sürdürür. Modern formülasyonlar bu kombinasyonları kullanarak avobenzonun etkisini 2-4 saate kadar uzatabilmektedir. ## Etkili Konsantrasyon Avrupa Birliği kozmetik mevzuatı, güneş koruyucu ürünlerde avobenzon konsantrasyonunu maksimum %5 ile sınırlar. Amerika Birleşik Devletleri FDA düzenlemesi ise %3'e kadar kullanıma izin verir. Klinik araştırmalar, etkili UVA koruması için minimum %2-3 konsantrasyonun gerekli olduğunu göstermektedir. Tipik SPF 30-50 formülasyonlarda avobenzon %3-5 aralığında kullanılır ve genellikle UVB koruma sağlayan oksibenzon, oktinoksat veya oktisalat ile kombine edilir. Bu kombinasyon, hem UVA hem UVB'ye karşı geniş spektrumlu koruma sağlar. Tek başına kullanıldığında avobenzon yalnızca UVA koruması sunar; dolayısıyla tam güneş koruması için UVB filtrelerle birlikte formüle edilmesi zorunludur. Etkili doz aynı zamanda uygulama kalınlığıyla da ilişkilidir. Dermatologlar, yüz için yaklaşık 2 mg/cm² (yaklaşık yarım çay kaşığı) uygulama önerir. Daha az miktarda uygulama, ürün etiketindeki SPF değerinin %20-50'si kadar koruma sağlayabilir. Avobenzon içeren ürünlerin her 2 saatte bir ve yüzme, terleme veya havlu kullanımı sonrası yeniden uygulanması kritik önem taşır. Stabilize edilmiş avobenzon formülasyonlarının etkinliği, kullanılan stabilizatörün tipine bağlıdır. Oktokrilen ile stabilize edilmiş formülasyonlarda %2.7-3 avobenzon, dietilheksil siringilidenmalonate ile stabilize edilmiş formülasyonlarda ise %2-2.5 avobenzon yeterli olabilmektedir. ## Kullanım Tüyoları Avobenzon içeren güneş koruyucuları sabah cilt bakım rutininin son adımı olarak, nemlendirici ve tedavi edici serumlardan sonra uygulanmalıdır. Ürün ciltle tam temas için 15-20 dakika emilmeye bırakılmalı, ardından makyaj uygulanabilir. Fotoinstabilite sorunu nedeniyle, avobenzon içeren ürünleri seçerken formülde stabilizatör varlığını kontrol etmek önemlidir. Oktokrilen, octyl triazone veya Tinosorb M/S içeren formülasyonlar tercih edilmelidir. Ürün etiketinde "photostable" veya "fotokararlı" ifadesi aranan bir özelliktir. Tüm cilt tipleri avobenzon kullanabilir, ancak hassas veya rozasea eğilimli ciltlerde nadiren hafif tahriş görülebilir. Bu durumda fiziksel filtreler (çinko oksit, titanyum dioksit) içeren ürünlere geçiş düşünülebilir. Yağlı cilt tipi için avobenzon içeren jel veya fluid tekstürlü, alkol bazlı formülasyonlar; kuru cilt için krem bazlı, emolient içeren formülasyonlar uygundur. Avobenzon, özellikle demir içeren suyla (havuz, deniz) temas ettiğinde deri üzerinde sarımsı-kahverengi lekeler bırakabilir. Bu estetik sorun, ürünün ciltte tamamen kurumasını bekleyerek ve su ile teması azaltarak minimize edilebilir. Retinoller, AHA/BHA'lar, niasinamid ve vitamin C serumları ile kombine kullanım güvenlidir; güneş koruyucu her zaman bu bileşenlerin üzerine son katman olarak uygulanmalıdır. Avobenzon içeren ürünler 25°C altında, doğrudan güneş ışığından uzak saklanmalı; formülasyonun rengi değişmişse veya koku kötüleşmişse atılmalıdır. ## Kanıt Avobenzonun UVA koruma etkinliği çok sayıda klinik ve laboratuvar çalışmasıyla desteklenmiştir. **Forestier 2008 — Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine**: Bu çalışma, avobenzonun insan derisinde UVA kaynaklı pigment kararmasını ve DNA hasarını önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. In vivo testler, %3 avobenzon içeren formülasyonların persistent pigment darkening (PPD) değerini anlamlı şekilde artırdığını ortaya koymuştur. **Diffey & Grice 1997 — Journal of the American Academy of Dermatology**: Bu öncü çalışma, avobenzonun fotoinstabilitesini ilk kez sistematik olarak belgelemiştir. UV ışığına maruz kalan avobenzonun 1 saat içinde koruyuculuğunun %36 oranında azaldığı, ancak oktokrilen gibi stabilizatörlerle bu kaybın %10'un altına düşürüldüğü gösterilmiştir. **Kockler et al. 2012 — Skin Pharmacology and Physiology**: Bu derlemede, avobenzonun UVA-I ışınlarına karşı en etkili organik filtrelerden biri olduğu, ancak formülasyon teknolojisinin kritik öneme sahip olduğu vurgulanmıştır. Çalışma, modern stabilize sistemlerin avobenzonun klinik etkinliğini 4-6 saate kadar uzattığını bildirmiştir. **Latha et al. 2013 — Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology**: Bu sistematik derleme, geniş spektrumlu güneş koruyucuların fotoaging ve cilt kanseri önlemedeki rolünü değerlendirmiş ve avobenzon içeren ürünlerin düzenli kullanımının aktinik hasar biyo-belirteçlerini azalttığını ortaya koymuştur. **Shaath 2010 — Photochemical & Photobiological Sciences**: Bu kapsamlı inceleme, avobenzonun fotokimyasal davranışını ve çeşitli stabilizasyon stratejilerinin moleküler mekanizmalarını detaylandırmıştır. Çalışma, avobenzon-oktokrilen kompleksinin en yaygın ve etkili stabilizasyon yöntemi olduğunu göstermiştir. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Avobenzon genel olarak iyi tolere edilir ve geniş popülasyonda güvenle kullanılabilir. Ancak nadir durumlarda (%1-3) kontakt dermatit veya fotokontakt dermatit gelişebilir. Hassas ciltli bireyler veya mevcut dermatit şikayeti olanlar, yeni bir avobenzon içeren ürünü kullanmadan önce kulak arkası veya iç kol bölgesinde yama testi yapmalıdır. Hamilelik ve emzirme döneminde topikal avobenzon kullanımı güvenli kabul edilir; sistemik absorbsiyon minimaldır ve kan dolaşımına geçen miktar ihmal edilebilir düzeydedir. Ancak 6 ayın altındaki bebeklerde kimyasal güneş filtrelerinden kaçınılması, bunun yerine fiziksel bariyerler (giysi, gölge) ve mineral filtreler tercih edilmesi önerilir. Avobenzon, benzen türevi organik filtreler olan oksibenzon veya oktinoksata alerjisi olanlarda çapraz reaksiyon riski taşımaz; bu bileşenler farklı kimyasal yapılara sahiptir. Ancak multiple güneş filtresi alerjisi olan nadir durumlarda avobenzon da dahil tüm kimyasal filtrelerin epikutan test ile değerlendirilmesi gerekebilir. Retinoidler, benzol peroksit ve AHA/BHA'larla etkileşim riski yoktur. Ancak bazı metal içeren su kaynaklarıyla (klorlu havuz, mineral suyu) temas sonrası kumaşlarda leke oluşturabilir. ## Kaynaklar - Forestier S. Rationale for sunscreen development. J Am Acad Dermatol. 2008;58(5 Suppl 2):S133-8. - Diffey BL, Grice J. The influence of sunscreen type on photoprotection. Br J Dermatol. 1997;137(1):103-5. - Kockler J, Oelgemöller M, Robertson S, Glass BD. Photostability of sunscreens. J Photochem Photobiol C Photochem Rev. 2012;13(1):91-110. - Latha MS, Martis J, Shobha V, et al. Sunscreening agents: a review. J Clin Aesthet Dermatol. 2013;6(1):16-26. - Shaath NA. Ultraviolet filters. Photochem Photobiol Sci. 2010;9(4):464-9. - European Commission. CosIng Database - Butyl Methoxydibenzoylmethane. ec.europa.eu/growth/tools-databases/cosing/ - U.S. Food and Drug Administration. Sunscreen Drug Products for Over-the-Counter Human Use. Federal Register 2011;76(117). - Schalka S, Reis VM. Sun protection factor: meaning and controversies. An Bras Dermatol. 2011;86(3):507-15.