Azelaic Acid

**Azelaic Acid (Azelaik Asit)**, doğal olarak buğday/çavdar/arpa kabuğunda bulunan **dikarboksilik asit**. Reçeteli (%15-20) ve OTC formlarında (%5-10) kullanılır. Akne + rosacea + pigmentasyon üçlüsünde aynı anda etkili nadir aktiflerden. ## Mekanizma - **Anti-bakteriyel:** P. acnes (Cutibacterium acnes) hücre büyümesini bloklar - **Komedolitik:** keratinosit hiperkeratozunu azaltır → komedon önleme - **Anti-enflamatuvar:** kallikrein-5 ve TLR-2 inhibe eder (rosacea mekanizmasında) - **Tirozinaz inhibitörü:** melanin üretimi azaltır (post-inflammatory hyperpigmentation) - **Antioksidan:** ROS süpürür ## Etkili Konsantrasyon | Form | % | Endikasyon | |------|---|------------| | OTC krem/jel (kozmetik) | %5-10 | Akne, hafif rosacea, leke | | Reçeteli (Finacea, Skinoren) | %15-20 jel/krem | Orta-ağır rosacea, akne | | Hibrit serum (The Ordinary tipi) | %10 suspension | Günlük kullanım | %5+ üzerinde etkin; %10 çoğu kullanıcı için sweet spot. ## Kullanım Tüyoları - **Endikasyonlar:** akne (komedonal + enflamatuvar), rosacea papülopüstüler, melasma, post-inflammatory hyperpigmentation - **Sıklık:** günde 1-2, başlangıçta her gece - **Sıra:** serum / treatment aşaması, nemlendiriciden önce - **Kombinasyon:** niasinamid + AHA/BHA ile uyumlu (rakip değil, sinerjik). Retinolle aynı gece kullanım tolerans gerektirir - **Hamilelik:** topikal **görece güvenli** (Kategori B) — gebelikte rosacea/akne için tercih edilen aktif - **Güneş:** UV duyarlılığını anlamlı artırmaz, ama SPF her zaman önerilir - **Stinging:** ilk 1-2 hafta hafif batma normal ## Kanıt - **Schulte et al. (2015):** %15 azelaik asit jel vs %5 BPO, akne lezyon sayısı non-inferior + daha az tahriş (Br J Dermatol) - **Liu et al. (2006):** %20 krem, melasma 12 hafta, anlamlı pigmentasyon azalması (J Drugs Dermatol) - **Thiboutot et al. (2008):** rosacea papülopüstüler, %15 jel günde 2 kez, 12 hafta, lezyon sayısı %58 azalma (J Drugs Dermatol) - **Sieber & Hegel (2014):** tirozinaz inhibisyonu mekanizması in vitro (Skin Pharmacol Physiol) ## Hassasiyet Düşük-orta; ilk uygulamalarda **stinging + hafif kızarıklık** yaygın (%5-15 prevalans, çoğu 1-2 hafta sonra geçer). Vitiligo riski abartılı — yalnızca yanlış kullanımda nadir. ## Kaynaklar CIR (Azelaic Acid Final Report 2017), SCCS Opinion, Schulte RCT, Thiboutot RCT.