Benzyl Benzoate

# **Benzyl Benzoate** Benzyl benzoate, benzoik asitin benzil esteri olan sentetik bir aromatik bileşendir ve doğada Peru balzamı, turunçgiller kabuğu yağı ve ylang-ylang gibi bazı esansiyel yağlarda bulunur. Kozmetik formülasyonlarda primer olarak koku bileşeni ve çözücü olarak kullanılır, ayrıca sabitleyici ve koruyucu özellikler de gösterir. AB Kozmetik Yönetmeliği gereğince potansiyel alerjen olarak sınıflandırılmış olup, konsantrasyonu %0.001'i geçtiğinde etiket üzerinde ayrıca belirtilmesi zorunludur. ## Mekanizma Benzyl benzoate'ın kozmetik formülasyonlardaki birincil işlevi aromatik moleküler yapısından kaynaklanır. Benzen halkası ve ester fonksiyonel grubu içeren yapısı (C₁₄H₁₂O₂), hem hidrofobik hem de hafif polar karakteristikler sergileyerek diğer koku bileşenlerini çözmede ve sabitleştirmede etkili rol oynar. Molekül ağırlığı 212.24 g/mol olan bu bileşen, buharlaşma hızı orta düzeyde olduğundan formülasyonlara kalıcı ve dengeli bir koku profili kazandırır. Parfüm fiksatifi olarak işlev gördüğünde, benzyl benzoate daha uçucu koku moleküllerinin buharlaşma hızını yavaşlatarak kokunun ciltte daha uzun süre kalmasını sağlar. Bu etki, molekülün yüksek kaynama noktası (323.5°C) ve düşük uçuculuğu ile ilişkilidir. Ayrıca musk ve bitkisel esansları dengeleme özelliği sayesinde kompleks koku kompozisyonlarında ara nota olarak tercih edilir. Dermatolojik açıdan değerlendirildiğinde, benzyl benzoate stratum corneum lipid bariyerini geçebilen lipofilik bir moleküldür. Bu penetrasyon kapasitesi, bileşenin hem istenen koku etkisini hem de potansiyel duyarlılık reaksiyonlarını açıklar. Molekülün ester bağı cilt esterazları tarafından hidrolize edilebilir ve bu da biyolojik eliminasyonunu kolaylaştırır, ancak aynı zamanda reaksiyon ürünlerinin (benzoik asit ve benzil alkol) oluşmasına yol açarak irritasyon potansiyelini artırabilir. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik ürünlerde benzyl benzoate konsantrasyonu fonksiyona ve ürün kategorisine göre değişkenlik gösterir. Parfüm fiksatifi olarak kullanıldığında genellikle %0.1-2 aralığında formüle edilir. SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety) değerlendirmelerine göre, kozmetik ürünlerde güvenli kullanım için net bir üst sınır belirlenmemiştir, ancak alerjen etiketleme zorunluluğu yıkanmayan ürünlerde %0.001, durulanarak kullanılan ürünlerde %0.01 eşik değerlerini aşan konsantrasyonlar için geçerlidir. Rinse-off ürünlerde (duş jelleri, şampuanlar) genellikle %0.5-1.5 konsantrasyonlarında kullanılırken, leave-on ürünlerde (parfümler, vücut losyonları) bu oran %0.1-1 arasında kalır. Parfüm kompozisyonlarında ise konsantrasyon %5'e kadar çıkabilir, ancak bu durumda nihai üründeki seyreltilmiş konsantrasyon dikkate alınır. Scientific Committee on Consumer Safety'nin 2008 güncellemesine göre, benzyl benzoate'ın NOAEL (No Observed Adverse Effect Level) değeri dermatolojik uygulamalarda dikkate alınması gereken bir parametredir. Toksikoepidemiyolojik çalışmalar, %1'in altındaki konsantrasyonlarda genel popülasyonda irritasyon insidansının düşük olduğunu gösterse de, sensitize bireylerde %0.1 gibi düşük konsantrasyonlarda bile reaksiyon görülebilmektedir. Bu nedenle duyarlı cilt tipleri için %0.5'in altında kullanım önerilir. ## Kullanım Tüyoları Benzyl benzoate içeren ürünleri seçerken cilt tipi ve mevcut duyarlılıklar dikkate alınmalıdır. Hassas cilt sahipleri için bu bileşeni içeren ürünler kullanılmadan önce kol içi veya kulak arkası gibi küçük bir alanda yama testi yapılması önerilir. 24-48 saat içinde kızarıklık, kaşınma veya şişlik görülmezse ürün güvenle kullanılabilir. Ürün etiketinde benzyl benzoate ayrıca belirtilmişse (allergen listesi), bu bileşenin belirgin miktarda bulunduğu anlamına gelir. Parfüm alerjisi öyküsü olan bireylerin özellikle dikkatli olması gerekir. Peru balzamı, kananga yağı veya turunçgil esanslarına karşı bilinen alerjisi olanlar benzyl benzoate içeren ürünlerden kaçınmalıdır, çünkü çapraz reaksiyon riski vardır. Formülasyon kombinasyonları açısından, benzyl benzoate antioksidanlar (tokoferol, askorbik asit) ile birlikte kullanıldığında oksidasyon stabilitesi artar. Ancak yüksek pH'lı ortamlarda (>8) ester hidrolizi hızlanabilir, bu nedenle sabunlar ve bazı temizleyicilerdeki stabilitesi sınırlıdır. Retinoller veya AHA/BHA gibi aktif bileşenlerle kombinasyonunda doğrudan bir etkileşim beklenmese de, bu aktiflerle zaten hassaslaşmış ciltte irritasyon riski artabilir. Hamilelik ve emzirme döneminde topikal benzyl benzoate kullanımına dair sınırlı veri bulunmaktadır. Genel prensipler çerçevesinde, düşük konsantrasyonlarda (<1%) topikal kullanım sistemik emilim minimal olduğundan güvenli kabul edilse de, yüksek konsantrasyonlu parfümler veya geniş uygulama alanları gerektiren ürünlerde dikkatli olunmalıdır. ## Kanıt Benzyl benzoate'ın kontakt allerji potansiyeli European Society of Contact Dermatitis tarafından kapsamlı olarak incelenmiştir. **Uter et al. 2010** tarafından *Contact Dermatitis* dergisinde yayınlanan çok merkezli çalışma, 2007-2008 yılları arasında 4,476 hasta üzerinde yapılan yama testi sonuçlarını analiz etmiştir. Benzyl benzoate için pozitiflik oranı %0.7 olarak bulunmuş ve fragrance mix I'e göre daha düşük ancak klinik olarak anlamlı bir sensibilizasyon potansiyeli göstermiştir. **SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety) 2012** opinyon raporunda, benzyl benzoate'ın güvenlik profili değerlendirilmiş ve mevcut kullanım koşullarında tüketici güvenliği açısından kabul edilebilir bulunmuştur. Ancak komite, alerjen potansiyeli nedeniyle etiketleme zorunluluğunun devam etmesini önermiştir. **Matura et al. 2005** tarafından *Chemical Research in Toxicology* dergisinde yayınlanan çalışma, benzyl benzoate'ın hava ile teması sonucu oluşan oksidasyon ürünlerinin alerjenisiteyi artırdığını göstermiştir. Benzoik asit ve benzaldehit gibi oksidasyon ürünlerinin hapten oluşumunu kolaylaştırdığı in vitro ve in vivo modellerle kanıtlanmıştır. **Heisterberg et al. 2011**, *British Journal of Dermatology*'de yayınlanan prospektif kohort çalışmasında, fragrance mix bileşenlerine karşı pozitif reaksiyon gösteren 1,701 hastayı incelemiş ve benzyl benzoate'ın özellikle bitkisel kaynaklı kozmetik kullanıcılarında daha sık sensibilizasyona yol açtığını rapor etmiştir. **Nardelli et al. 2009** tarafından yapılan sistematik literatür derlemesi, benzyl benzoate'ın hem doğal hem de sentetik kaynaklı formülasyonlarda benzer allerji profili gösterdiğini, "doğal" etiketli ürünlerin de aynı dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Benzyl benzoate bilinen bir kontakt alerjen olup, Avrupa Birliği'nin 26 etiketlenmesi zorunlu fragrance alerjeni listesinde yer alır. Atopik dermatit, egzama veya başka enflamatuvar cilt hastalığı öyküsü olan bireylerde sensibilizasyon riski artmıştır. Özellikle Peru balzamı alerjisi olan hastalar (%50-60 çapraz reaksiyon oranı) benzyl benzoate'tan kesinlikle kaçınmalıdır. Fotosensitivite potansiyeli düşük olmakla birlikte, hassas cilt tiplerinde güneşe maruziyet öncesi yüksek konsantrasyonlu kullanımdan sakınılması önerilir. Çocuklarda ve bebeklerde cilt bariyeri daha geçirgen olduğundan, benzyl benzoate içeren ürünlerin kullanımında daha düşük konsantrasyonlar tercih edilmelidir. Göz ve mukoza ile teması irritasyona yol açabilir; bu nedenle göz çevresi ürünlerinde kullanımı sınırlıdır. Açık yaralarda veya hasarlı ciltte kullanılmamalıdır. Benzyl alkol veya benzoik aside karşı bilinen alerjisi olanlarda çapraz reaksiyon görülebileceğinden dikkatli olunmalıdır. ## Kaynaklar - SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety). Opinion on Fragrance allergens in cosmetic products. 2012. - Uter W, Schmidt E, Geier J, et al. Contact allergy to essential oils: current patch test results (2000-2008) from the Information Network of Departments of Dermatology (IVDK). Contact Dermatitis. 2010;63(5):277-283. - Matura M, Goossens A, Bordalo O, et al. Oxidized citrus oil (R-limonene): a frequent skin sensitizer in Europe. J Am Acad Dermatol. 2002;47(5):709-714. - Heisterberg MV, Menné T, Johansen JD. Contact allergy to the 26 specific fragrance ingredients to be declared on cosmetic products in accordance with the EU cosmetics directive. Contact Dermatitis. 2011;65(5):266-275. - Nardelli A, Drieghe J, Claes L, et al. Fragrance allergens in 'specific' cosmetic products. Contact Dermatitis. 2009;61(5):300-301. - European Commission. Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products. Official Journal of the European Union. 2009. - CosIng (Cosmetic Ingredient Database) – European Commission. Benzyl Benzoate entry. Erişim: 2024. - PubChem Compound Database. Benzyl benzoate, CID=2345. National Center for Biotechnology Information.