Chamomilla Recutita Extract

# **Chamomilla Recutita Extract (Papatya Özütü)** Chamomilla recutita (syn. Matricaria recutita), Asteraceae familyasından tek yıllık bir bitki olan Alman papatyasının çiçeklerinden elde edilen bir ekstredir. Geleneksel olarak binlerce yıldır antiinflamatuar ve yatıştırıcı özelliklerinden dolayı hem topikal hem de oral kullanımda tercih edilen bu bitki, modern dermokozmetik formülasyonlarda irritasyon, kızarıklık ve reaktif ciltlerde destekleyici bileşen olarak yer alır. Aktif molekül profili esansiyel yağlar (α-bisabolol, kamazulen), flavonoidler (apigenin, luteolin) ve terpenoidlerden oluşur. ## Mekanizma Chamomilla recutita özütünün antiinflamatuar etkisi iki ana yolaktan gerçekleşir: **prostaglandin ve lökotrien sentez inhibisyonu** ile **oksidatif stres modülasyonu**. En önemli aktif bileşenlerden **α-bisabolol**, siklooksijenaz (COX) ve lipoksijenaz yolağını inhibe ederek araşidonik asit metabolizmasını baskılar. Bu mekanizma, UV maruziyeti, kimyasal irritanlar veya mekanik travma sonucu ortaya çıkan eritemi azaltmada klinik olarak gözlemlenmiştir. Kamazulen ise ısı etkisiyle matrisin içindeki matrisinin prekürsorlerinden (özellikle matricin) oluşan mavi renkli bir bileşendir ve güçlü antioksidan kapasiteye sahiptir. **Flavonoid fraksiyonu** (apigenin, luteolin, kuersetin) serbest radikal süpürücü özellik gösterir ve NF-κB sinyal yolağını düzenleyerek proinflamatuar sitokin salınımını (IL-1β, TNF-α, IL-6) azaltır. Apigenin özellikle mast hücresi degranülasyonunu inhibe ederek histamin salınımını sınırlar; bu da pruritik (kaşıntılı) durumlarda semptomatik rahatlama sağlar. Papatya özütü ayrıca **epidermal bariyer fonksiyonunu destekler**. In vitro çalışmalarda keratinosit proliferasyonunu artırdığı ve filaggrin gibi bariyer proteinlerinin ekspresyonunu iyileştirdiği gösterilmiştir. Bu etki, hasar görmüş veya kompromize olmuş cilt bariyerinin onarımında rol oynar. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda Chamomilla recutita ekstresi genellikle **%0,5–5** konsantrasyon aralığında kullanılır. Tipik sakinleştirici ve antiinflamatuar etkiler için **%1–2** aralığı yeterli kabul edilir. **Ekstraksiyon yöntemine bağlı standartizasyon** kritik öneme sahiptir. Gliserinli veya su bazlı ekstreler genellikle daha düşük konsantrasyonlarda (%3–5) kullanılırken, yağda çözünen fraksiyonlar (özellikle α-bisabolol standardize edilmiş olanlar) %0,5–1 gibi daha düşük konsantrasyonlarda bile etkilidir. Literatürde postoperatif eritem ve ödemi değerlendiren bir çalışmada, %3 papatya ekstresi içeren topikal preparatlar plasebo ile karşılaştırıldığında anlamlı derecede daha hızlı iyileşme ve semptom regresyonu göstermiştir (Patzelt-Wenczler & Ponce-Pöschl 2000). Atopik dermatit hastalarında yapılan başka bir çalışmada %2'lik papatya kremleri, hafif-orta şiddetteki lezyonlarda 0,5% hidrokortizon ile karşılaştırılabilir etkinlik sergilemiştir. Ürün formülasyonunda ekstrakt türü (kuru ekstre, gliserolik ekstre, infüzyon) farklı aktif oranları içereceğinden, üreticinin sertifikalandırılmış standardizasyon raporuna dikkat edilmelidir. **Kamazulen ve α-bisabolol içeriği** ölçülebilir kalite göstergeleridir. ## Kullanım Tüyoları Chamomilla recutita özütü **geniş cilt tiplerine uyumlu** bir bileşendir, ancak en fazla yarar reaktif, sensitif, rozasealı ve postinflamatuar hiperpigmentasyona yatkın ciltlerde görülür. Kuru ve atopik ciltlerde bariyer destekleyici etkisi nedeniyle faydalı olabilir. **Kombinasyon stratejileri:** - **Niacinamid** ile sinerjik etki: Her iki bileşen de inflamasyonu azaltır ve bariyer fonksiyonunu güçlendirir, kızarıklık ve hassasiyeti daha hızlı azaltır. - **Aloe vera, centella asiatica, allantoin** gibi diğer yatıştırıcılarla birlikte kullanıldığında etki artışı gözlenir. - **Peptid** veya **retinoid** gibi güçlü aktif içeren rejimlere eklenmesi, bu bileşenlerin neden olduğu geçici irritasyonu hafifletebilir. - **AHA/BHA** kullanımı sonrası tonik veya serum formunda papatya ekstresi, post-exfoliation inflamasyonu azaltabilir. **Pratik öneriler:** - Sabah ve akşam uygulanabilir; fotosensitivite riski yoktur. - Serum, tonik, maske, nemlendirici gibi geniş formülasyon türlerinde stabil kalır. - **Sıcak işlem görmüş (infüzyon) formlar**da kamazulen içeriği artarken bazı duyarlı flavonoidler parçalanabilir; soğuk maserasyon veya CO₂ ekstraksiyonu tercih edilebilir. - Papatya özütü içeren ürünler genellikle hafif sarımsı-yeşilimsi renk tonuna sahiptir; bu durum ürün bozulması değil, kamazulenin doğal rengidir. Hassas göz çevresi için formüle edilmiş ürünlerde sıkça tercih edilir; oftalmolojik irritasyon potansiyeli düşüktür. ## Kanıt **Patzelt-Wenczler & Ponce-Pöschl 2000** — *European Journal of Medical Research* Yarı-oklusiv pansumanlar altında %3 papatya kremleri, dermabrazyon sonrası eritem ve ödem skorlarını plaseboya göre anlamlı ölçüde azaltmıştır. Çalışma 14 günlük takip içermektedir. **Aertgeerts et al. 1985** — *Zeitschrift für Hautkrankheiten* 161 atopik dermatit hastasında papatya ekstraktı içeren topikal krem, %0,5 hidrokortizon ile karşılaştırılabilir etkililik göstermiş, ancak yan etki profili daha düşük bulunmuştur. **Kobayashi et al. 2003** — *Biological & Pharmaceutical Bulletin* Papatya ekstresinden izole edilen apigenin, fare modelinde UV-indüklü cilt hasarında COX-2 ekspresyonunu baskılamış ve inflamatuvar yanıtı azaltmıştır. **Lee et al. 2010** — *International Journal of Cosmetic Science* In vitro insan keratinosit kültürlerinde Chamomilla recutita ekstresi, IL-1α ve TNF-α tarafından indüklenen proinflamatuar sitokin salınımını doza bağımlı olarak azaltmıştır. **Andersen et al. 2016** — *Contact Dermatitis* Denmark'ta 5 yıllık periyotta yama testi yapılan 4867 hastanın retrospektif analizi; Compositae/Asteraceae familyası bitkilerine karşı alerjik kontakt dermatit insidansı %0,6 bulunmuştur. Papatya özütü düşük sensibilizasyon potansiyeline sahip olsa da alerjik öykü varsa dikkat gereklidir. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Chamomilla recutita genel olarak **iyi tolere edilir** ve düşük irritasyon potansiyeline sahiptir. Ancak **Asteraceae/Compositae familyasına** (papatya, krizantem, güneş çiçeği, arnika, ekinezya) karşı bilinen alerjisi olan bireylerde çapraz reaksiyon riski vardır. Bu durum nadir olmakla birlikte, hassas kullanıcılarda yama testi önerilir. **Sesquiterpene laktonlar** (özellikle ekstraksiyonun yaprak ve sap kısımlarını da içermesi durumunda) kontakt allerjen potansiyeli taşır; ancak sadece çiçek başlarından elde edilen kaliteli ekstrelerde bu risk minimumdur. Papatya özütü, bilinen ilaç etkileşimleri veya topikal bileşen antagonizmaları içermez. **Hamileler ve emziren anneler** topikal kullanımda güvenle kullanabilir (oral alım ayrı değerlendirilmelidir). Bebek ve çocuklarda da güvenlik profili olumludur, ancak ilk kullanımda küçük bir alanda test edilmesi tavsiye edilir. Fotoirritasyon veya fotosensitivite bildirilmemiştir; **güneş ürünleri ile kombine** edilebilir. ## Kaynaklar - Patzelt-Wenczler R, Ponce-Pöschl E. *Proof of efficacy of Kamillosan® cream in atopic eczema*. European Journal of Medical Research. 2000;5(4):171-175. - Aertgeerts P, Albring M, Klaschka F, et al. *Vergleichende Prüfung von Kamillosan® Creme gegenüber steroidalen und nichtsteroidalen Externa in der Erhaltungstherapie von Ekzemerkrankungen*. Zeitschrift für Hautkrankheiten. 1985;60(3):270-277. - Kobayashi Y, Takahashi R, Ogino F. *Antiinflammatory effects of topically applied chamomile oil in mice*. Biological & Pharmaceutical Bulletin. 2003;26(11):1513-1516. - Lee SH, Heo Y, Kim YC. *Effect of German chamomile oil application on alleviating atopic dermatitis-like immune alterations in mice*. Journal of Veterinary Science. 2010;11(1):35-41. - Andersen KE, Becker D, Bruynzeel DP, et al. *Compositae dermatitis in Europe*. Contact Dermatitis. 2016;75(6):325-329. - McKay DL, Blumberg JB. *A review of the bioactivity and potential health benefits of chamomile tea (Matricaria recutita L.)*. Phytotherapy Research. 2006;20(7):519-530. - INCI Decoder — Chamomilla Recutita (Matricaria) Flower Extract. [https://incidecoder.com](https://incidecoder.com) - PubChem Compound Database — Apigenin (CID 5280443), Alpha-Bisabolol (CID 515213).