Cyclohexasiloxane

# **Cyclohexasiloxane** Cyclohexasiloxane (D6), altı silikon ve altı oksijen atomundan oluşan halka yapılı bir silikonlu bileşendir. Kozmetik formülasyonlarda hafif doku, hızlı uçuculuk ve ipeksi his sağlayan bir taşıyıcı ajan olarak kullanılır. Özellikle saç bakım ürünleri, fondötenler ve cilt bakım serumlarında yüzey pürüzsüzleştirici ve dağıtıcı rol üstlenir. ## Mekanizma Cyclohexasiloxane, döngüsel (siklik) yapısı sayesinde düşük molekül ağırlığına (444.92 Da) ve yüksek uçuculuğa sahip bir silikonlu emolyanttır. Cilde veya saça uygulandığında ince bir film tabakası oluşturur ancak bu film kalıcı değildir; oda sıcaklığında kolayca buharlaşır (kaynama noktası ~245°C, buhar basıncı 25°C'de yaklaşık 2 Pa). Bu özellik, ürünün uygulandıktan sonra yapışkan hissetmeden pürüzsüz bir yüzey bırakmasını sağlar. Molekülün simetrik halka yapısı, hidrofilik cilt yüzeyinde hidrofobik bir ara yüzey oluşturarak trans-epidermal su kaybını (TEWL) geçici olarak azaltır. Ancak kalıcı oklüzyon yaratmadığı için gözenekleri tıkamaz ve comedonik (siyah nokta oluşturucu) etki riski düşüktür. Saç liflerinde ise kütikül yüzeyini kaplayarak sürtünmeyi azaltır, parlaklık kazandırır ve elektriklenmeyi önler. Formülasyon açısından cyclohexasiloxane, yağlı bileşenlerin dağılımını iyileştiren, aktif maddelerin yayılmasını kolaylaştıran ve ürünün duyusal özelliklerini optimize eden bir solvent ve taşıyıcıdır. Özellikle dimethicone gibi daha ağır silikonların viskozitesini azaltmak ve ürünün "hafifliğini" artırmak için tercih edilir. Uçucu yapısı nedeniyle son üründe kalıcı etki yaratmaz; uygulama sırasında ürünün eşit yayılmasını sağladıktan sonra buharlaşır. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda cyclohexasiloxane tipik olarak **%1-10** aralığında kullanılır, ancak bazı leave-on saç serumları ve fondötenlerde **%30-50**'ye kadar yüksek oranlara çıkabilir. Avrupa Birliği'nde rinse-off ürünlerde (durulanacak ürünler) herhangi bir konsantrasyon kısıtlaması bulunmazken, leave-on ürünlerde (kalıcı ürünler) **%0.1 ve üzeri konsantrasyonlarda güvenlik değerlendirmesi** yapılması önerilmektedir (SCCS/1241/10). Saç bakım ürünlerinde, özellikle tarama kolaylığı ve parlaklık için **%2-5** aralığı etkili kabul edilir. Cilt bakım ürünlerinde ise genellikle **%1-3** gibi daha düşük oranlarda taşıyıcı/duyusal iyileştirici olarak kullanılır. Fondöten ve makyaj bazlarında **%10-20** konsantrasyonlar standart olup, ürünün pürüzsüz yayılmasını ve mat bitirme efekti sağlar. Cyclohexasiloxane'ın uçucu yapısı nedeniyle doz-yanıt ilişkisi kalıcı fizyolojik etkilerden ziyade duyusal ve kozmetik sonuçlarla ilişkilidir. Yüksek konsantrasyonlar daha hızlı uçma ve daha belirgin silikon hissi yaratabilir, ancak terapötik etki beklenmemelidir. Literatürde izole edilmiş etki çalışmaları sınırlıdır; çoğu çalışma cyclohexasiloxane'ı diğer silikonlarla birlikte değerlendirmiştir. ## Kullanım Tüyoları Cyclohexasiloxane, tüm cilt tipleri için genel olarak uygundur ancak özellikle **yağlı ve karma ciltler** için avantajlıdır. Uçuculuğu sayesinde ağır his bırakmadan yüzey düzeltici etki sağlar ve akneli ciltlerde pore tıkanıklığı riski düşüktür. Kuru ciltlerde ise tek başına hidratasyon sağlamadığından humektan (hyaluronik asit, gliserin) veya emolyan (ceramidler, yağlar) içeren bileşenlerle kombinasyonu önerilir. **Kombinasyon önerileri:** - **Dimethicone ile:** Cyclohexasiloxane uçucu taşıyıcı, dimethicone kalıcı koruyucu film sağlar; birlikte kullanıldığında hem anında pürüzsüzlük hem de uzun süreli yumuşaklık elde edilir. - **Niacinamide, retinol, vitamin C gibi aktiflerle:** Taşıyıcı olarak bu aktif maddelerin cilde dağılımını iyileştirir, yapışkanlık hissini azaltır. - **Mineral pigmentler (fondöten):** Titanyum dioksit ve demir oksitlerin yayılmasını kolaylaştırır, streaking (iz bırakma) etkisini önler. **Uygulama sırası:** Genellikle hafif serumlar veya primerler içinde bulunur; cilt bakımında tonik veya essance sonrası, ağır kremlerden önce uygulanır. Saç bakımında durulanmayan spreyler veya yağlar şeklinde stilizasyon öncesi veya sonrası kullanılabilir. **Dikkat edilmesi gerekenler:** Cyclohexasiloxane'ın çevresel kalıcılığı (persistence) tartışmalıdır. AB'de D4 ve D5 (cyclopentasiloxane) döngüsel silikonları için kısıtlamalar gelmiştir; D6 henüz kısıtlanmamış olsa da çevre dostu formülasyonlarda kaçınılabilir. ## Kanıt Cyclohexasiloxane'a özgü bağımsız klinik çalışmalar sınırlıdır; çoğu veri **güvenlik değerlendirmeleri** ve **in vitro/in vivo cilt tahrişi testlerinden** gelir. **Biondi et al. 2000**, döngüsel silikonların (D4, D5, D6) insan cilt fibroblastları üzerinde toksik etki göstermediğini ve hücre canlılığını etkilemediğini göstermiştir (*Archives of Toxicology*, 74:1-5). Çalışma, D6'nın sitotoksik olmadığını ve cilt hücreleriyle uyumlu olduğunu doğrulamıştır. **Cosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel 2011**, döngüsel silikonların (D4, D5, D6 dahil) güvenlik incelemesinde, cyclohexasiloxane'ın kozmetik kullanımlarda güvenli olduğunu belirtmiştir. Ancak aerosollerden inhalasyon riski nedeniyle kullanımda dikkatli olunması önerilmiştir (*International Journal of Toxicology*, 30(6_suppl):149S-227S). **SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety) 2010**, cyclohexasiloxane'ın rinse-off ve leave-on ürünlerde kullanımını değerlendirmiş, tüketici güvenliği açısından düşük riskli olduğunu ancak çevresel birikim potansiyeline dikkat çekmiştir (Opinion on Cyclomethicone, SCCS/1241/10). **Fiume et al. 2020**, döngüsel silikonların güncellenmiş güvenlik değerlendirmesini sunmuş, D6'nın cilt penetrasyonunun minimal olduğunu ve alerjik reaksiyon riskinin çok düşük olduğunu bildirmiştir (*International Journal of Toxicology*, 39(1_suppl):5S-24S). Bu çalışmalar, cyclohexasiloxane'ın topikal kullanımda güvenli olduğunu ancak çevresel sürdürülebilirlik açısından dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Cyclohexasiloxane, **düşük alerjenik potansiyele** sahiptir ve yaygın cilt tahrişi raporları yoktur. Komedonik indeksi düşüktür, bu nedenle akneye eğilimli ciltlerde genellikle güvenlidir. Ancak nadir durumlarda silikon bazlı ürünlere karşı duyarlılık gelişebilir; bu durumda kaşıntı, kızarıklık veya döküntü görülebilir. **Hamilelik ve emzirme:** Topikal kullanımda sistemik absorpsiyon minimals olduğundan genel olarak güvenli kabul edilir, ancak kesin veriler sınırlıdır. **Çocuklar:** Bebek ürünlerinde kullanımı yaygındır (özellikle pişik kremleri), ciddi güvenlik endişesi bildirilmemiştir. **Etkileşimler:** Cyclohexasiloxane, aktif maddelerin etkinliğini azaltmaz ancak çok yüksek konsantrasyonlarda bazı hidrofilik aktif maddelerin cilt penetrasyonunu sınırlayabilir. Retinoidler, AHA/BHA gibi asitlerle etkileşim riski yoktur. **Çevresel hassasiyet:** D6, suda düşük çözünürlüğe sahiptir ve akuatik ortamlarda birikim potansiyeli taşır. AB düzenlemeleri, rinse-off ürünlerde D4, D5 ve D6'nın toplam konsantrasyonunu sınırlamayı değerlendirmektedir. Çevre bilinçli tüketiciler alternatif uçucu taşıyıcıları (isoparaffin, hidrokarbonlar) tercih edebilir. ## Kaynaklar - Cosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel. 2011. *Amended Safety Assessment of Cyclomethicone, Cyclotetrasiloxane, Cyclopentasiloxane, Cyclohexasiloxane, and Cycloheptasiloxane*. International Journal of Toxicology, 30(6_suppl):149S-227S. - Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS). 2010. *Opinion on Cyclomethicone (D4, D5, D6)*. SCCS/1241/10. - Biondi O, Motta S, Mosesso P. 2000. *Low molecular weight cyclic siloxanes: in vitro screening of potential cytotoxic and genotoxic effects*. Archives of Toxicology, 74(1):1-5. - Fiume MZ, Heldreth B, Bergfeld WF, et al. 2020. *Safety Assessment of Cyclopentasiloxane and Cyclohexasiloxane as Used in Cosmetics*. International Journal of Toxicology, 39(1_suppl):5S-24S. - European Chemicals Agency (ECHA). *Cyclohexasiloxane (D6) Substance Information*. https://echa.europa.eu - Cosmetic Ingredient Database (CosIng). European Commission. - PubChem Compound Summary for CID 10911. *Cyclohexasiloxane*. National Center for Biotechnology Information.