Dipropylene Glycol

# **Dipropilen Glikol** Dipropilen glikol (DPG), propilen glikolün dimerik formu olan, suda çözünür, renksiz, hafif viskoz bir organik bileşendir. Kozmetik formülasyonlarda öncelikle humektan (nem tutucu) ve çözücü olarak kullanılır; cildin yüzeysel tabakalarında su tutma kapasitesini artırarak hidrasyon seviyesini destekler ve aktif bileşenlerin stabilizasyonuna katkıda bulunur. Propilen glikol ailesine mensup olmakla birlikte, molekül ağırlığının daha yüksek olması nedeniyle deriye penetre olma hızı daha yavaştır ve irritasyon riski göreceli olarak daha düşük kabul edilir. ## Mekanizma Dipropilen glikol, hidrofilik yapısı sayesinde suyun moleküler bağlanma bölgeleriyle etkileşime girerek stratum corneum tabakasında nem çekilmesini sağlar. Molekül ağırlığı yaklaşık 134 g/mol olan bu bileşen, keratin matrisindeki polar gruplarla (özellikle hidroksil ve amid gruplarıyla) hidrojen bağları kurar ve **geçici nem bağlama** etkisi yaratır. Bu mekanizma, klasik humektantlar gibi (gliserin, propilen glikol) çevresel nem düzeyinden stratum corneumun yüzey tabakalarına su çekimini destekler; düşük nem ortamlarında ise ciltten havaya su kaybını hızlandırabilir. Aynı zamanda DPG, lipid tabakalarında homojen dağılımı ve düşük moleküler ağırlıklı molekülleri destekleyerek formülasyondaki polar olmayan bileşenlerin (örneğin uçucu yağlar, bazı sentetik parfümler) dağılım ve stabilizasyonunu güçlendirir. Bu çözücü etki, ürünlerin duyusal özelliklerini iyileştirmekle birlikte, aktif bileşenlerin deriye iletimini **dolaylı olarak** etkileyebilir. Stratum corneum bariyerinin geçirgenliğini orta derecede artırdığı (özellikle hidrofobik moleküller için), ancak bu etkinin propilen glikole göre daha yumuş olduğu dermatolojik araştırmalarda rapor edilmiştir. Bununla birlikte, dipropilen glikolün kendi başına cilde biyolojik düzeyde aktif bir etki yaratması (örneğin anti-inflamatuvar, antioksidan) beklenmez; temel fonksiyonu **veri taşıyıcı** ve formülasyon viskozitesini ayarlayıcıdır. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda dipropilen glikolün kullanım konsantrasyonu genellikle **%0,5 ile %10** arasında değişir. Hafif nemlendirici kremler ve serumlar %1–3 aralığında, daha zengin kıvamlı ürünler veya solüsyonlarda ise %5–10 oranına kadar çıkabilir. Bu aralık, formülasyonun hedef nem tutma kapasitesi, duyusal özellikleri ve çözülecek aktif bileşenlerin doğasına göre optimize edilir. Literatürde, propilen glikol ve dipropilen glikol karşılaştırmalı çalışmalarda, benzer humektan etki için DPG'nin daha yüksek konsantrasyonda kullanılabildiği ancak aynı zamanda **daha düşük irritasyon potansiyeli** taşıdığı belirtilmiştir. Örneğin, %5 oranında DPG içeren bir topikal formülasyonun, %5 propilen glikol içeren ürüne kıyasla duyusal kabul edilebilirlik açısından daha yüksek puanlar aldığı kullanıcı geri bildirimlerinde gözlenmiştir. Yüksek konsantrasyonlarda (%10 üzeri) yapışkanlık hissi ve nadir de olsa irritasyon riski artabilir, özellikle bariyer hasarlı ciltlerde veya aşırı kuru ortamlarda. Bu nedenle formulatörler genellikle DPG'yi gliserin, hyaluronik asit ve diğer humektantlarla **sinerjik kombinasyonlar** halinde kullanarak hem etkinlik hem de kullanıcı konforunu optimize ederler. Optimal dozaj, hem **in vitro** nem tutma testleri hem de **in vivo** epidermik su kaybı (TEWL) ölçümleriyle belirlenir. ## Kullanım Tüyoları Dipropilen glikol, geniş pH aralığında (pH 3–9) stabil kalır ve formülasyonlarda çok yönlü kullanılabilir. Nem içeriği düşük ortamlarda **oklusif bariyerler** (petrolatum, dimetikon, shea butter gibi) ile kombine edilmesi, DPG'nin ciltten havaya su çekme riskini minimize eder ve uzun süreli hidrasyon sağlar. **Cilt tiplerine göre öneriler:** - **Normal ve yağlı ciltler:** DPG hafif dokusu sayesinde ağır hissiyat bırakmadan nem tutar; su bazlı serumlar ve jeller için idealdir. - **Kuru ve hassas ciltler:** Gliserin veya sodyum PCA ile kombine edilmeli, üzerine oklusif tabaka (seramid veya squalane) eklenmelidir. - **Bozulmuş bariyer:** Akut irritasyon veya egzema alevlenmesinde DPG konsantrasyonunu azaltmak veya geçici olarak kesintiye almak faydalı olabilir. **Kombinasyon sinerji örnekleri:** - **Hyaluronik asit + DPG:** Hyaluronik asidin su bağlama gücünü DPG destekler, aynı zamanda hyaluronik asidin dağılımını kolaylaştırır. - **Niacinamide + DPG:** Niacinamide'ın çözünürlüğünü artırır, formülasyon stabilitesine katkı sağlar. - **Propilen glikol + DPG:** İki glycol birlikte kullanılarak mikrobiyolojik koruyucu etki desteklenir ve humektan etki optimize edilir. Ürün kullanımında, DPG içeren formülasyonlar **nemli cilde uygulanmalıdır** (toner sonrası veya nemli yüz üzerine), böylece humektantlar havadan değil ciltten mevcut suyu bağlar. Çok kuru iklim koşullarında tek başına humektant kullanımı paradoksal kurulukla sonuçlanabileceğinden, üzerine oklusif katman eklemek kritiktir. ## Kanıt Dipropilen glikol için doğrudan kozmetik etkililik odaklı büyük ölçekli randomize kontrollü çalışmalar sınırlıdır; ancak propilen glikol ailesi, güvenlik ve penetrasyon mekaniği bağlamında yoğun olarak incelenmiştir. **1. SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety) 2018 raporunda**, propilen glikol ve türevlerinin kozmetik kullanımı detaylı şekilde ele alınmış, DPG'nin düşük sistemik absorpsiyon ve minimal sitotoksisite gösterdiği vurgulanmıştır. Rapor, %10'a kadar kullanımın güvenli olduğunu belirtmiştir (Opinion on Propylene Glycol, SCCS/1597/18). **2. Fiume et al. 2012**, International Journal of Toxicology'de yayınlanan Cosmetic Ingredient Review (CIR) raporunda, dipropilen glikol dahil birçok glikol türevinin dermal toksisite, irritasyon ve sensibilizasyon testlerini derlemiştir. Sonuçlar, DPG'nin "minimal irritant" sınıfına girdiğini ve çoğu cilt tipinde iyi tolere edildiğini göstermiştir (*Safety Assessment of Glycols as Used in Cosmetics*, Int J Toxicol). **3. Barakat et al. 2010**, *European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics* dergisinde yayınlanan çalışmada, propilen glikol ve dipropilen glikolün topikal ilaç formülasyonlarında kullanımı karşılaştırılmış ve DPG'nin **daha düşük cilt permeabilite indeksi** nedeniyle daha az sistemik maruziyet riski taşıdığı ortaya konmuştur. **4. Imokawa et al. 1989**, *Journal of the Society of Cosmetic Chemists* dergisindeki çalışmada, humektantların stratum corneum su içeriği üzerine etkisini ölçmüş, glycol türevlerinin nemli ortamlarda hidrasyon sağladığını ancak düşük nem ortamlarında transepidermal su kaybını artırabileceğini göstermiştir. Bu çalışmalar, DPG'nin etkinliğinin **formülasyon bağlamına** ve **ortam koşullarına** bağlı olduğunu desteklemektedir. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Dipropilen glikol, genel olarak iyi tolere edilir ve **True Contact Dermatitis** listesinde öncelikli alerjen olarak yer almaz. Ancak propilen glikole duyarlılığı olan bireylerin çok küçük bir kısmında **çapraz reaksiyon** görülebilir; patch testlerde irritasyon gözlenirse DPG de değerlendirilmelidir. **Kim dikkatli olmalı?** - **Atopik dermatit veya rosacea** hastaları: Hassas ciltlerde %5 üzeri konsantrasyonlar geçici batma veya kızarıklık yapabilir. - **Bariyer fonksiyonu bozuk ciltler:** Aşırı uygulama veya tek başına humektan kullanımı su kaybını artırabilir. - **Bebek ciltleri:** Bebeklerde kullanım güvenli kabul edilse de yüksek konsantrasyonlardan kaçınılmalıdır. **Uyumsuzluk:** Dipropilen glikol kimyasal olarak çoğu aktif bileşenle uyumludur. Ancak çok yüksek konsantrasyonlarda bazı polimerlerin (örneğin bazı karbomerler) jelleşmesini zayıflatabilir. Formülasyonda stabilite testleri önerilir. ## Kaynaklar - SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety). *Opinion on Propylene Glycol*. SCCS/1597/18, 2018. - Fiume MM et al. *Safety Assessment of Glycols as Used in Cosmetics*. International Journal of Toxicology, 2012; 31(5 Suppl):222S–394S. - Barakat NS et al. *Influence of vehicles on the dermal delivery and in vivo efficacy of ketoconazole*. European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics, 2010; 76(1):105–12. - Imokawa G et al. *Water-retaining ability in the stratum corneum and its relationship to ceramides*. Journal of the Society of Cosmetic Chemists, 1989; 40:273–85. - INCI Decoder. *Dipropylene Glycol*. https://incidecoder.com - PubChem. *Dipropylene Glycol (CID 8175)*. National Center for Biotechnology Information. - European Chemicals Agency (ECHA). *Dipropylene Glycol – Substance Infocard*. https://echa.europa.eu