Hemp Seed Oil

# **Kenevir Tohumu Yağı (Hemp Seed Oil)** Kenevir tohumu yağı (*Cannabis sativa* L.), kenevir bitkisinin tohumlarından soğuk presleme ile elde edilen, psikoaktif olmayan bir sabit yağdır. Omega-3 ve omega-6 yağ asitleri arasındaki yaklaşık 1:3 oranı ile derinin doğal lipid bariyer kompozisyonuna oldukça yakın bir profile sahiptir ve özellikle atopik, kuru ve inflamatuar cilt durumlarında kullanılır. ## Mekanizma Kenevir tohumu yağının dermatokozmetik etkisi, özgün yağ asidi kompozisyonundan kaynaklanır. Yaklaşık %50-60 linoleik asit (omega-6), %15-25 alfa-linolenik asit (omega-3), %10-15 oleik asit ve %5-10 gamma-linolenik asit (GLA) içerir. Bu omega-6/omega-3 dengesi, insan dermal lipidlerine yakın bir oran olan 3:1 civarındadır. Linoleik asit, epidermal seramid sentezinde kritik bir prekürsördür ve eksikliği transepidermal su kaybında (TEWK) artışa neden olur. Topikal uygulamada, stratum korneumdaki lipid lamellara entegre olarak bariyer fonksiyonunu güçlendirir. Gamma-linolenik asit ise prostaglandin E1 (PGE1) sentezinin substratıdır; PGE1 anti-inflamatuar etki gösterir ve özellikle atopik dermatitte azalmış delta-6-desaturaz aktivitesi nedeniyle yetersiz olan GLA düzeylerini tamamlar. Yağın içerdiği tokoferoller (vitamin E), karotenoidler ve fitosteröller antioksidan savunmayı destekler. Özellikle gamma-tokoferol, singlet oksijen ve peroksinitrit gibi reaktif türlere karşı koruma sağlar. Fitosteröller (beta-sitosterol, kampesterol) ise epidermiste kolesterol metabolizmasını düzenleyerek lipid homeostazına katkıda bulunur ve hafif anti-inflamatuar etki gösterir. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda kenevir tohumu yağı genellikle %1-10 aralığında kullanılır. Hafif nemlendirici ve serumlar için %1-3, zengin bariyeri onarıcı kremler için %5-10 konsantrasyonlar tercih edilir. Klinik çalışmalarda daha yüksek dozlar da test edilmiştir. Callaway ve arkadaşlarının atopik dermatit hastalarında yürüttüğü çalışmada, günde iki teslim yemek kaşığı (yaklaşık 30 mL) oral alımda bile deri kuru­luğunda azalma ve öznel iyileşme saptanmıştır; bu, sistemik yolla bile etkili olabileceğini gösterir ancak topikal uygulamada lokal konsantrasyonlar daha önemlidir. Topikal formülasyonlarda %5 ve üzeri konsantrasyonlar, bariyer hasarlı deriye daha belirgin fayda sağlar. Yağın komedojenite indeksi 0-1 arasında değerlendirilir (5'lik skalada), bu nedenle yağlı-karışık ciltlerde daha düşük konsantrasyonlar (%1-3) seçilirken, kuru ve atopik ciltlerde %5-10 kullanımı uygundur. Moleküler ağırlığı düşük olan yağ asitleri sayesinde hızlı penetrasyon gösterir, bu nedenle uzun süreli kullanımda birikimli etki oluşabilir. ## Kullanım Tüyoları Kenevir tohumu yağı, hafif dokusu ve hızlı emilimi sayesinde gündüz bakımında rahatlıkla kullanılabilir. Oksidasyon hassasiyeti nedeniyle, açıldıktan sonra serin ve karanlık ortamda saklanmalı, tercihen 3-6 ay içinde tüketilmelidir. Formülasyonlarda tokoferol veya askorbil palmitat gibi antioksidanlarla stabilize edilmesi önerilir. **Cilt tipi uygunluğu:** Atopik, kuru, hassas ve bariyeri bozulmuş ciltler için birinci seçeneklerden biridir. Yağlı ve akneye eğilimli ciltlerde, düşük konsantrasyonlarda (%1-2) ve hafif formülasyonlarda (serumlar, jeller) kullanılabilir. Omega yağ asitleri açısından zengin olduğu için, rozasea ve perioral dermatit gibi inflamatuar durumlar için de uygun olabilir. **Kombinasyonlar:** Seramidler (NP, AP, EOP) ile sinerjik bariyer onarımı sağlar. Niasinamid ile birlikte kullanımı inflamasyonu daha etkili kontrol eder. Hyaluronik asit gibi humektanlar ile birleştirildiğinde, nem çekici ve oklüzif etki dengelenir. Retinoidler ve AHA/BHA kullanımında oluşan tahrişi hafifletmek için akşam rutininde destek olarak eklenebilir. **Dikkat:** Işığa ve ısıya duyarlıdır; şeffaf ambalaj yerine koyu renkli cam şişeler tercih edilmelidir. Ürünün hoş fındıksı kokusu zamana bağlı bozulmada acı-ekşi kokuya dönüşürse, peroksit oluşumu başlamış demektir ve kullanılmamalıdır. ## Kanıt **Callaway et al. 2005 — *Journal of Dermatological Treatment*:** 20 haftalık çift-kör, çapraz tasarım çalışmada atopik dermatitli hastalara oral kenevir tohumu yağı verilmiş; cilt kuruluğu, kaşıntı skorları ve TEWK değerlerinde iyileşme saptanmıştır. Plazma yağ asidi profilinde linoleik ve alfa-linolenik asit artışı gözlenmiştir. **Eberlein et al. 2008 — *Journal of Dermatological Treatment*:** Kenevir tohumu yağı içeren topikal formülasyonun atopik cilt üzerindeki etkileri değerlendirilmiş; bariyer fonksiyonunda iyileşme ve TEWK'te azalma bildirilmiştir. Klinik SCORAD skorlarında düşüş kaydedilmiştir. **Krist et al. 2005 — *European Journal of Lipid Science and Technology*:** Soğuk preslenmiş kenevir tohumu yağının yağ asidi kompozisyonu ve oksidatif stabilitesi analiz edilmiştir. Omega-6/omega-3 oranının 3:1 civarında olduğu, ancak ısı ve ışığa maruz kalmada peroksit değerinin hızla arttığı gösterilmiştir. **Leizer et al. 2000 — *Nutrition & Metabolism*:** Kenevir tohumu yağının nutrisyonel ve fonksiyonel özellikleri derlenmiştir; GLA içeriği sayesinde pro-resolving mediator sentezine katkı sağladığı, antiinflamatuar potansiyel taşıdığı vurgulanmıştır. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Kenevir tohumu yağı genel olarak iyi tolere edilir ve alerjik reaksiyon riski düşüktür. Ancak nadir de olsa *Cannabis sativa* proteinine karşı duyarlılığı olan kişilerde kontakt dermatit bildirilmiştir. Patch test çalışmalarında pozitiflik oranı %1'in altındadır. **Çapraz reaksiyon:** Kenevir bitkisi Cannabaceae ailesine aittir ve humus bitkisi (*Humulus*) ile botanik yakınlık gösterir; humus alerjisi olan kişilerde teorik çapraz reaksiyon olasılığı vardır, ancak klinik vaka raporları sınırlıdır. **İlaç etkileşimi:** Antikoagülan kullanan hastalarda yüksek doz oral omega-3/omega-6 alımı kanama riskini artırabilir, ancak topikal kullanımda bu risk minimal düzeydedir. **Hamileler:** Topikal kullanımda bilinen bir kontrendikasyon yoktur, ancak geniş kapsamlı güvenlik verileri sınırlı olduğundan gebelik ve emzirme döneminde önceden hekim danışmanlığı önerilir. Oksidasyona uğramış (ranzitleşmiş) yağlar deriye tahriş edici ve alerjik reaksiyon potansiyeli taşır; bu nedenle açılmış ürünlerin raf ömrü takip edilmelidir. ## Kaynaklar - Callaway J, Schwab U, Harvima I, et al. Efficacy of dietary hempseed oil in patients with atopic dermatitis. *J Dermatolog Treat.* 2005;16(2):87-94. - Eberlein B, Eicke C, Reinhardt HW, Ring J. Adjuvant treatment of atopic eczema: assessment of an emollient containing N-palmitoylethanolamine. *J Dermatolog Treat.* 2008;19(5):251-254. - Krist S, Stuebiger G, Bail S, Unterweger H. Analysis of volatile compounds and triacylglycerol composition of fatty seed oil gained from flax and false flax. *Eur J Lipid Sci Technol.* 2005;107(12):841-850. - Leizer C, Ribnicky D, Poulev A, Dushenkov S, Raskin I. The composition of hemp seed oil and its potential as an important source of nutrition. *J Nutraceuticals Funct Med Foods.* 2000;2(4):35-53. - Leonard W, Zhang P, Ying D, Fang Z. Hempseed in food industry: Nutritional value, health benefits, and industrial applications. *Compr Rev Food Sci Food Saf.* 2020;19(1):282-308. - INCI Decoder – Cannabis Sativa Seed Oil monograph (https://incidecoder.com) - PubChem – Linoleic acid, Alpha-linolenic acid (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov)