Parfum

**Parfum (Fragrance, Aroma)**, kozmetik etiketlerinde **tek bir kelime altında 100+ farklı bileşen** anlamına gelir. AB regülasyonu fragrance bileşenlerini ayrıntılı listelemeye zorlamaz — bu yüzden **alerjen + irritan en büyük gizli kategori**. ## INCI Listesinde "Parfum" Ne Demek? - **Kompoze parfüm:** sentetik + doğal aromatik bileşenlerin karışımı - **AB regülasyon:** **26 listelenmiş alerjen** parfüm bileşeni etiketinde ayrı yazılmalı (linalool, limonene, citronellol, geraniol, citral, eugenol, vb.) - **Bileşen sayısı:** tek bir parfüm formülasyonu **50-200 farklı moleküler bileşik** içerebilir - **"Doğal" parfüm:** geleneksel olarak daha az alerjen — ama esansiyel yağlar da güçlü alerjen olabilir (oak moss, lavanta, çay ağacı) ## AB 26 Alerjen Listesi Etiketin "Parfum" sonrasında ayrı listelenen alerjenler — örnek: linalool, limonene, citronellol, geraniol, citral, eugenol, hexyl cinnamal, isoeugenol, alpha-isomethyl ionone, hydroxycitronellal, butylphenyl methylpropional ("Lilial" — 2022 yasaklandı), evernia prunastri (oak moss), evernia furfuracea (tree moss). > ⚠️ **Lilial (Butylphenyl Methylpropional)** AB Regulation 2022/692 ile yasaklandı (CMR 2 sınıflandırması). Eski ürün etiketlerinde hala görülebilir, satışı 2022 sonu itibarıyla durdu. ## Hassasiyet Profili - **Kontakt dermatit prevalans:** %10 (genel popülasyon), atopik dermatit hastalarında %30+ - **Patch test:** "Fragrance Mix I + II" en yaygın pozitif testlerden - **Rosacea + perioral dermatit + atopik dermatit:** parfümsüz ürün önerisi standart - **Bebek ürünleri:** parfüm içermeyen seçenekler dermatolog konsensüsü ## "Fragrance-Free" vs "Unscented" | Etiket | Anlam | |--------|-------| | **Fragrance-Free** | Hiç parfüm bileşeni içermez (en güvenli) | | **Unscented** | Doğal hammaddeden kalan kokuyu maskelemek için **gizli parfüm bileşeni** içerebilir | | **Hipoalerjenik** | Pazarlama terimi, AB'de regülasyon yok — şirket ölçütüne bağlı | | **For Sensitive Skin** | Pazarlama terimi, parfümsüz olduğu garanti değil | > ⚠️ **"Unscented"** etiketli ürünler **gizli maskeler** içerebilir — etikette parfum/fragrance kelimesini ara. ## Esansiyel Yağ Alternatifi mi? Esansiyel yağlar (lavanta, çay ağacı, ylang-ylang) doğal olduğu için "güvenli" sanılır — ama: - **Linalool, limonene, geraniol** doğal esansiyel yağ bileşenleridir → AB 26 alerjen listesinde - **Çay ağacı yağı:** %20 patch test pozitif olabilir (yüksek konsantrasyonda) - **Oak moss:** geleneksel parfüm bileşeni, **güçlü alerjen** — AB'de kısıt artıyor Yani: "doğal" ≠ "güvenli". Esansiyel yağ kullanımı dikkatli olmalı. ## Hangi Cilt Profilinde Parfümsüz Şart? ✅ **Parfümsüz öner:** - Atopik dermatit / aktif egzama - Rosacea (özellikle papülopüstüler) - Perioral dermatit - Kontakt dermatit geçmişi - Bebek (özellikle <12 ay) - Hamilelikte hassasiyet artışı varsa - Post-laser / post-prosedür - Parfüm patch test pozitif ✅ **Parfümlü tolere edebilir:** - Sağlam bariyer + non-atopik - Yıkanan ürünlerde (cleanser, shampoo) — kalış süresi kısa ## Kanıt - **Buckley et al. (2003):** parfüm kontakt dermatit epidemiyolojisi review (Contact Dermatitis) - **Heisterberg et al. (2011):** Fragrance Mix patch test prevalans (Contact Dermatitis) - **Salam & Fowler (2001):** "unscented" ürünlerde gizli parfüm tespit oranı (J Am Acad Dermatol) - **AB Regulation 1223/2009 Annex III** — 26 alerjen listesi ## Pratik Tavsiyeler - **Yeni ürün öncesi patch test:** kola iç tarafı, 24-48 saat - **Ev parfümü ayrı tut:** kozmetik ürün ile parfüm-üstüne-parfüm birleşik alerjen yükünü artırır - **Çocuk için:** bebek ürünlerinde **fragrance-free** standardı - **Atopik aktif dönemde:** TÜM parfümlü ürünleri 2 hafta tatil → bariyer iyileşme ## Kaynaklar CIR (Fragrance ingredients), AB Regulation 1223/2009 Annex III + 2022/692 (Lilial yasak), Buckley 2003 review, ACDS Fragrance Mix data.