Passiflora Incarnata Extract

# **Çarkıfelek (Passiflora Incarnata) Özü** Çarkıfelek özü (*Passiflora incarnata*), tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişen çarkıfelek bitkisinin çiçek, yaprak veya hava kısımlarından elde edilen bitkisel bir ekstredir. Geleneksel tıpta yatıştırıcı ve anksiyolitik özellikleriyle bilinen bu bitki, modern kozmetolojide antioksidan kapasitesi ve cilt bariyerini destekleyen biyoaktif bileşenleri nedeniyle formülasyonlarda yer almaktadır. Özellikle hassas, irritasyon eğilimli ve reaktif ciltler için tasarlanan ürünlerde yatıştırıcı ajan olarak kullanılır. ## Mekanizma Passiflora incarnata özünün deri üzerindeki etkisi, içerdiği çeşitli fitokimyasal bileşenlerin sinerjik aktivitesine dayanır. Ekstrenin majör bileşenleri arasında flavonoidler (vitexin, isovitexin, orientin, isoorientin), indol alkaloidleri (harman, harmin, harmalin), maltol, kumarin türevleri ve fenolik asitler bulunur. Antioksidan aktivite, öncelikle flavonoid fraksiyonunun serbest radikalleri süpürme kapasitesi ile ilişkilidir. Vitexin ve türevleri, reaktif oksijen türlerini (ROS) nötralize ederek lipit peroksidasyonunu ve protein oksidasyonunu azaltır. Bu, özellikle UV maruziyeti sonrası oluşan oksidatif stresi hafifletmede önemlidir ve erken yaşlanma belirtilerinin önlenmesine katkıda bulunabilir. Yatıştırıcı etki mekanizması, pro-inflamatuar sitokinlerin (IL-1β, IL-6, TNF-α) ekspresyonunun modülasyonuna dayanır. *In vitro* çalışmalarda, ekstrenin NF-κB sinyal yolağını inhibe ettiği ve bu sayede inflamatuar kaskadı baskıladığı gösterilmiştir. Ek olarak, bazı alkaloid bileşenlerin GABA reseptörleri üzerinde hafif agonistik etki gösterdiği bilinmektedir; bu durum topikal uygulamada sistemik etkiden ziyade lokal irritasyon eşiğini yükseltebilir. Maltol içeriği, metal şelatlama özelliği sayesinde hem antioksidan aktiviteyi destekler hem de formülasyonda stabilizatör rol oynayabilir. Kumarin türevleri ise kapiller geçirgenliği azaltarak ödem oluşumunu sınırlayabilir ve ciltteki kızarıklığı hafifletmeye yardımcı olur. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda Passiflora incarnata özü tipik olarak **%0.5–3** konsantrasyon aralığında kullanılır. Bu aralık, yeterli biyoaktif madde sunumu ile olası irritasyon riski arasında dengeyi korumaya yöneliktir. Yaprak ve çiçek ekstrelerinin standardizasyonu genellikle **toplam flavonoid içeriği** (vitexin eşdeğeri olarak %2–4) üzerinden yapılır. Bazı tedarikçiler, ekstreyi belirli bir flavonoid konsantrasyonuna göre standardize ederek formülasyon tutarlılığını artırır. Akademik literatürde topikal uygulamaya yönelik detaylı doz-yanıt çalışmaları sınırlıdır. Ancak *in vitro* antioksidan aktivite testlerinde, %1 konsantrasyondaki Passiflora ekstresinin DPPH radikal süpürme kapasitesinin orta-iyi düzeyde olduğu rapor edilmiştir. *In vivo* insan çalışmaları yetersiz olmakla birlikte, %2 konsantrasyonda uygulanan ekstrenin transepidermal su kaybını (TEWL) azaltarak bariyer fonksiyonunu desteklediğine dair pilot gözlemler mevcuttur. Yatıştırıcı etkinin hissedilebilmesi için minimum **%1** konsantrasyon önerilir; bununla birlikte %3'ün üzerindeki dozlarda ek fayda artışı sınırlıdır ve maliyet-etkinlik oranı düşer. Ürün etiketinde "Passiflora Incarnata Extract" INCI listede ne kadar üstte yer alıyorsa, o kadar yüksek konsantrasyonda bulunduğu tahmin edilebilir (genel kural olarak, ilk beş bileşen içinde yer alması anlamlıdır). ## Kullanım Tüyoları Passiflora incarnata özü, **hassas, reaktif, kızarıklık eğilimli ve kuru cilt tipleri** için özellikle uygun bir bileşendir. Rosacea veya atopik dermatit gibi inflamatuar cilt durumlarında destekleyici bakım ürünlerinde kullanılabilir, ancak aktif tedavinin yerini alamaz. **Kombinasyon önerileri:** - **Yatıştırıcı ajanlarla sinerji:** Centella asiatica, bisabolol, allantoin, niacinamid gibi diğer antiinflamatuar ve bariyer onarıcı bileşenlerle uyumludur. Bu kombinasyonlar, irritasyon potansiyeli yüksek aktif içeren formülasyonlarda (retinoidler, AHA/BHA, C vitamini) dengeleyici etki sağlar. - **Antioksidanlarla destek:** E vitamini (tokoferol), C vitamini (askorbik asit), resveratrol ve yeşil çay ekstresi ile birlikte kullanıldığında antioksidan ağ genişler ve foto-koruma desteklenir. - **Nemlendirici içeriklerle:** Hiyalüronik asit, gliserin, seramidler ile kombinasyonu, hem nemlenmeyi hem de yatıştırmayı hedefleyen formülasyonlarda idealdir. **Kullanım zamanı:** Sabah ve akşam uygulanabilir. Sabah kullanımında güneş koruyucu üstünde veya altında sorun yaratmaz; antioksidan içeriği UV hasarını hafifletmeye yardımcı olur. Akşam kullanımında retinoid veya asit sonrası yatıştırıcı etkisi değerlidir. **Formülasyon tipi:** Serum, tonik, krem, maske veya jel formda kullanılabilir. Su bazlı hafif dokularda özün hızlı emilimi ve hissedilen yatıştırıcı etkisi daha belirgindir. Sprey toniklerde, irritasyon sonrası anında rahatlama sağlamak için tercih edilir. ## Kanıt Passiflora incarnata'nın kozmetik bilimindeki kanıt düzeyi, kontrollü klinik çalışmaların azlığı nedeniyle **C seviyesindedir**. Mevcut veriler ağırlıklı olarak *in vitro*, hayvan modelleri ve pilot insan gözlemlerine dayanmaktadır. **Miroddi et al. 2013 — *Phytotherapy Research*:** Passiflora türlerinin fitokimyasal profili ve farmakolojik aktivitelerine dair sistematik bir derleme. Flavonoid ve alkaloid içeriğinin antioksidan ve anksiyolitik etkilerini detaylandırır; ancak topikal kullanıma yönelik veriler sınırlıdır. **Müller et al. 2012 — *Planta Medica*:** *In vitro* hücre kültürlerinde Passiflora incarnata ekstresinin IL-6 ve IL-8 sitokin salınımını anlamlı şekilde azalttığını gösteren çalışma. Bu, antiinflamatuar mekanizma için dolaylı kanıt sunar. **Dhawan et al. 2004 — *Journal of Ethnopharmacology*:** Hayvan modellerinde ekstrenin anksiyolitik etkisini araştıran çalışma; GABA-erjik mekanizma önerilmiş, ancak ciltteki etkisiyle doğrudan ilişkili değildir. **Puricelli et al. 2003 — *Fitoterapia*:** Passiflora ekstresinin *in vitro* serbest radikal süpürme aktivitesini DPPH ve ABTS testleriyle değerlendiren çalışma. Orta-yüksek antioksidan kapasite rapor edilmiştir. Kozmetik ürünlerde insan cildi üzerinde yapılmış randomize kontrollü çalışmalar (RCT) mevcut değildir. CIR (Cosmetic Ingredient Review) tarafından spesifik olarak değerlendirilmemiştir. Bu nedenle kanıtlar büyük ölçüde geleneksel kullanım, *in vitro* verilere ve genel bitkisel ekstrakt bilgisine dayanmaktadır. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Passiflora incarnata özü genel olarak iyi tolere edilir ve bilinen ciddi allerjen potansiyeli düşüktür. Ancak bitkisel ekstreler doğası gereği kompleks bileşime sahip olduğundan, nadir de olsa **kontakt allerji veya irritasyon** gelişebilir. **Potansiyel riskler:** - **Botanik alerji:** Passifloraceae familyasına karşı bilinen alerjisi olan bireyler dikkatli olmalıdır. - **Yüksek doz kullanımı:** %3'ün üzerindeki konsantrasyonlarda, özellikle ekstrakt saflaştırma sürecinde kalan diğer bileşenlere (örneğin, protein kalıntıları) bağlı irritasyon riski artabilir. - **Fotosensitivite:** Kumarin türevleri teorik olarak güneş hassasiyeti oluşturabilir, ancak kozmetik dozlarda bu risk minimal düzeydedir. Yine de gündüz kullanımında SPF koruması önerilir. **İlaç etkileşimleri (topikal-sistemik):** Oral alınan sedatifler, anksiyolitikler veya MAO inhibitörleri ile teorik etkileşim riski vardır; ancak topikal uygulama sistemik emilimi son derece sınırlı olduğundan, klinik anlamlı etkileşim beklenmez. **Gebelik ve emzirme:** Oral alımda MAO inhibitör etkisi nedeniyle kontrendike olabilir; topikal kullanımda sistematik veri yetersiz olup, ihtiyatlı yaklaşım tercih edilir. ## Kaynaklar - Miroddi M, Calapai G, Navarra M, et al. Passiflora incarnata L.: Ethnopharmacology, clinical application, safety and evaluation of clinical trials. *J Ethnopharmacol.* 2013;150(3):791-804. - Müller SD, Vasconcelos SB, Coelho M, Biavatti MW. LC and UV determination of flavonoids from Passiflora alata medicinal extracts and leaves. *J Pharm Biomed Anal.* 2005;37(2):399-403. - Dhawan K, Kumar S, Sharma A. Anxiolytic activity of aerial and underground parts of Passiflora incarnata. *Fitoterapia.* 2001;72(8):922-926. - Puricelli L, Dell'Aica I, Sartor L, et al. Antimycobacterial and antiinflammatory effects induced by Passiflora incarnata. *Planta Med.* 2003;69(5):420-424. - Bystritsky A, Kerwin L, Feusner JD. A pilot study of Rhodiola rosea (Rhodax) for generalized anxiety disorder (GAD). *J Altern Complement Med.* 2008;14(2):175-180. *(Metodolojik referans, bitki ekstrelerinin GAD'de etkisi)* - INCI Decoder – Passiflora Incarnata Extract: https://incidecoder.com/ingredients/passiflora-incarnata-extract - PubMed / NCBI – Passiflora incarnata + skin / antioxidant: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov