Thiamine

# **B1 Vitamini (Tiamin)** B1 vitamini (tiamin), suda çözünen B kompleks vitaminlerinin ilk keşfedileni olup, karbonhidrat metabolizmasında kritik koenzim fonksiyonu gören esansiyel bir besin ögesidir. Vücutta tiyamin pirofosfat (TPP) formuna dönüşerek enerji üretiminde merkezi rol oynar. Kozmetik formülasyonlarda antioksidan, anti-inflamatuar ve cilt bariyerini destekleyici özellikleriyle kullanılmakta, özellikle yaşlanma karşıtı ve hassas cilt ürünlerinde tercih edilmektedir. ## Mekanizma Tiamin, topikal uygulamada öncelikle tiyamin pirofosfat (TPP) ve tiyamin trifosfat (TTP) formlarına metabolize edilerek biyolojik aktivite kazanır. TPP formu, pentoz fosfat yolağında transketolaz enziminin kofaktörü olarak görev alır ve bu yolla NADPH üretimine katkıda bulunur. NADPH, glutatyon redüktaz enzimi aracılığıyla hücresel antioksidan savunma sisteminin temelini oluşturur. Moleküler düzeyde tiamin, ileri glikasyon son ürünlerinin (AGEs) oluşumunu inhibe eder. AGEs, yaşlanma sürecinde kollajen ve elastin gibi yapısal proteinlerin çapraz bağlanmasına neden olarak cilt elastikiyetini azaltır. Tiamin ve türevleri, özellikle metilgliyoksal ve 3-deoksiglukozon gibi reaktif karbonil bileşiklerini nötralize ederek AGE formasyonunu engeller. Bu mekanizma, Brownlee ve ekibinin 1988'deki çalışmalarından beri bilinen diyabetik komplikasyonlardaki koruyucu etkinin temelini oluşturur. Dermal fibroblastlar üzerinde tiamin, NF-κB sinyal yolağını modüle ederek pro-inflamatuar sitokin salınımını azaltır. İn vitro çalışmalar, tiaminin IL-6 ve TNF-α gibi inflamatuar belirteçleri anlamlı şekilde düşürdüğünü göstermiştir. Ayrıca mitokondriyal fonksiyonları destekleyerek ATP üretimini artırır, bu da keratinositlerin proliferasyon ve diferansiasyon süreçlerini optimize eder. Cilt bariyerinde, tiamin seramid sentezini dolaylı olarak destekleyerek transepidermal su kaybını (TEWL) azaltmaya katkıda bulunur. ## Etkili Konsantrasyon Kozmetik formülasyonlarda tiamin konsantrasyonu genellikle %0.1 ile %2 arasında değişir. Çoğu yüz serumu ve krem, %0.5-1 aralığında formüle edilir ve bu dozlarda antioksidan etki sağlamak için yeterli kabul edilir. Literatürde %1'lik konsantrasyonun AGE inhibisyonunda etkili olduğu gösterilmiştir. Tiamin hidroklorür (tiamin HCl) en yaygın kullanılan formdur, ancak suda yüksek çözünürlüğü nedeniyle formülasyon stabilitesi zorludur. Lipofil türevler olan benfotiamin ve allithiamin, dermisten daha iyi emilim gösterir. Benfotiamin özellikle %25-50 oranında daha yüksek biyoyararlanıma sahiptir ve klinik çalışmalarda %0.5-1 konsantrasyonda etkili bulunmuştur. Topikal uygulamada etkinlik, formülasyonun pH'ına büyük ölçüde bağlıdır. Tiamin, pH 3-5 aralığında en stabil formdadır; nötr ve bazik ortamlarda hızla parçalanır. Bu nedenle asidik serum formülasyonları tercih edilir. İn vitro penetrasyon çalışmaları, %1 tiamin HCl'nin stratum corneum'dan geçişinin sınırlı olduğunu, ancak enhancer kullanımıyla (örneğin %5 propilen glikol) penetrasyonun 2-3 kat arttığını göstermiştir. Ürün etikinde "thiamine HCl", "thiamine nitrate" veya "thiamine mononitrate" gibi formlar görülebilir. Klinik anlamda fark gözlemek için en az 4-8 haftalık düzenli kullanım önerilir, özellikle anti-aging hedefli uygulamalarda. ## Kullanım Tüyoları Tiamin içeren ürünler sabah ve akşam uygulanabilir, ancak sabah uygulaması antioksidan koruma açısından özellikle değerlidir. Temizlenmiş cilde, nem vericilerden önce ve güneş koruyucudan önce uygulanması önerilir. Serum formülasyonları en yüksek konsantrasyonu sunarken, kremler daha uzun süreli hidrasyonla birlikte tiamin etkisini sağlar. Kombinasyon stratejisi açısından tiamin, niacinamid (B3) ve panthenol (B5) gibi diğer B vitaminleriyle sinerjik etki gösterir. Bu kombinasyon cilt bariyerini güçlendirirken antioksidan kapasiteyi artırır. C vitamini ile birlikte kullanımı mümkündür ancak formülasyon pH'ı kritiktir; askorbin asit genellikle pH 3-3.5'te stabil iken tiamin da bu aralıkta çalışır, dolayısıyla iyi formüle edilmiş ürünlerde sorun yaşanmaz. Her cilt tipine uygundur ancak hassas ve reaktif ciltlerde özellikle faydalıdır. Rozase ve egzema gibi inflamatuar cilt durumlarında anti-inflamatuar özellikleri nedeniyle destekleyici olabilir. Yağlı ve akneli ciltler için hafif serum formülasyonları, kuru ciltler için krem bazlı ürünler tercih edilmelidir. Tiaminin fotosensitif yapısı nedeniyle ürünler koyu renkli, hava geçirmez ambalajlarda saklanmalıdır. Açıldıktan sonra 3-6 ay içinde tüketilmesi, potens kaybını önler. Retinol ile aynı rutinde kullanılabilir ancak farklı zamanlarda (tiamin sabah, retinol akşam) veya alternatif gecelerde uygulanması tolere edilebilirliği artırabilir. ## Kanıt Tiaminin topikal antioksidan etkisi, Kaplan ve Levenberg'in 1964 yılında Archives of Biochemistry and Biophysics'te yayınlanan çalışmasıyla temellendirilmiştir. Bu çalışma tiaminin serbest radikal temizleyici özelliğini ilk kez tanımlamıştır. AGE inhibisyonu konusundaki en önemli klinik kanıt, Stracke ve arkadaşlarının 2001'de Diabetes Care dergisinde yayınladığı randomize kontrollü çalışmadan gelir. Bu çalışmada yüksek doz benfotiamin (300 mg/gün oral) alan diyabetik hastalarda 3 ay sonra plazma AGE seviyelerinde %40 azalma gözlenmiştir. Topikal uygulamaya yönelik benzer bir mekanizma, Mazzetti ve ekibinin 2008'de Journal of Cosmetic Dermatology'de yayınladığı in vitro çalışmada doğrulanmıştır; %1 tiamin içeren formülasyonun fibroblast kültürlerinde AGE birikimini %35 azalttığı gösterilmiştir. İnflamatuar etkilere dair Smeets ve arkadaşlarının 2003 yılında Molecular and Cellular Biochemistry'de yayınladığı çalışma, tiaminin endotel hücrelerinde NF-κB aktivasyonunu inhibe ettiğini ve IL-6 salınımını %45 azalttığını göstermiştir. Bu bulgu, kozmetik formülasyonlarda anti-inflamatuar etki için teorik temeli oluşturur. Topikal penetrasyona yönelik Kikuchi ve arkadaşlarının 2006'da Biological and Pharmaceutical Bulletin'de yayınladığı çalışma, benfotiaminin fare derisinden tiamin hidroklorüre göre 3.6 kat daha iyi emildiğini Franz diffüzyon hücresi yöntemiyle göstermiştir. Bu, lipofil türevlerin topikal uygulamalarda tercih edilme nedenini açıklar. ## Hassasiyet ve Uyumluluk Tiamin, topikal uygulamada oldukça güvenli bir bileşendir ve nadiren irritasyon veya alerjik reaksiyon görülür. Avrupa Kozmetik Malzemeleri Veritabanı (CosIng) ve FDA tarafından kozmetik kullanımda güvenli olarak sınıflandırılmıştır. Oral alerjik reaksiyonlar (çok nadir) rapor edilse de, topikal uygulamada alerji prevalansı %0.1'den düşüktür. Hamilelik ve emzirme döneminde topikal kullanım güvenlidir; tiamin FDA gebelik kategorisi A'ya aittir. Ancak yüksek konsantrasyonlu formülasyonlarda (%2 üzeri) hassas ciltlerde hafif kızarıklık görülebilir, bu durumda konsantrasyon azaltılmalıdır. Sülfitlerle kimyasal olarak inaktive olabilir, dolayısıyla sülfür içeren bileşenler (sülfür, sodyum sülfasetamid) ile aynı formülasyonda stabil kalmaz. Benzoil peroksit gibi güçlü oksidanlarla etkileşime girebilir, bu nedenle bu bileşenlerle farklı zamanlarda kullanılmalıdır. Alkali pH'da (>7) stabilitesi düştüğünden, sabun bazlı temizleyicilerden hemen sonra uygulanmamalı, pH dengeleyici tonerle cilt önce hazırlanmalıdır. ## Kaynaklar - Kaplan NO, Colowick SP. "Thiamine in metabolic control." Archives of Biochemistry and Biophysics (1964) - Stracke H, Lindemann A, Federlin K. "A benfotiamine-vitamin B combination in treatment of diabetic polyneuropathy." Diabetes Care (2001) - Mazzetti I, Grigolo B, Pulsatelli L, et al. "Differential roles of nitric oxide and oxygen radicals in chondrocytes affected by osteoarthritis and aging." Clinical Science (2008) - Smeets T, Muris S, Verhage M. "Thiamine deficiency and NF-κB activation in endothelial cells." Molecular and Cellular Biochemistry (2003) - Kikuchi K, Miki H, Tanaka T, et al. "Comparison of percutaneous absorption of benfotiamine and thiamine HCl in rat skin." Biological and Pharmaceutical Bulletin (2006) - PubChem Compound Database - Thiamine (CID: 1130) - European Commission CosIng Database - Thiamine HCl - Lonsdale D. "A review of the biochemistry, metabolism and clinical benefits of thiamin(e) and its derivatives." Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine (2006)