Cleanser = Rutinin Temeli
Tüm aktifler doğru olsa bile yanlış cleanser rutini sabote eder. Sebep:<br/>1. Cilt pH'ını bozar (yüksek pH = bariyer çöker)<br/>2. Sebumu agresif çıkarır (TEWL fırlar)<br/>3. Mikrobiyom ekosistemini bozar
Doğru Cleanser 5 Kriteri
1. pH 4.5-5.5
Cildin doğal pH'ı 5.0 civarı. Cleanser pH 7+ ise (klasik sabun) — bariyer 30-60 dk geri kazanmaya çalışır. Sürekli alkali yıkama → kronik bariyer hasarı.
Test: Üreticiden pH bilgisi sor. Türk markalarda etikette nadiren var, ama eczane dermokozmetiklerde belirtilir.
2. Sülfat-Free vs Sülfat
Sülfat (SLS, SLES): güçlü temizlik, zengin köpük — ama bariyer eşiğine yakın çalışır.
Sülfat-free alternatifler:<br/>- Cocamidopropyl Betaine (CAPB) — amfoterik, yumuşak<br/>- Sodium Cocoyl Isethionate — cilt-uyumlu<br/>- Lauryl Glucoside — bitkisel glikozit<br/>- Sodium Cocoyl Glutamate — aminoasit bazlı
> Atopik / hassas cilt → sülfat-free zorunlu.<br/>> Yağlı + akneli cilt → sülfat tolere edilebilir, ama gece aktif kullanırken gündüz sülfat-free tercih.
3. Aktif İçerik (Cleanser ≠ Tedavi)
Cleanser yıkanır — aktiflerin çoğu yetmez sürede. Ama bazı aktifler cleanser'da etkin:<br/>- Salisilik %0.5-2 (BHA cleanser) — gözenek içine kısa temasla bile etkin<br/>- Glycolic asit %5-7 — yüzey eksfoliyasyon<br/>- Niasinamid %2-5 — yıkanan formülde bile faydalı
❌ "Vitamin C cleanser" — etkisiz (askorbik asit yıkanır)<br/>❌ "Retinol cleanser" — etkisiz (retinoid temas süresi yetmez)
4. Formülasyon Tipi
Jel (gel cleanser): yağlı cilt, akneli, yaz. Hızlı durulama.<br/>Krem (cream cleanser): kuru, hassas, kış. Yumuşak temas.<br/>Yağ (oil cleanser): makyaj temizleme — ikinci adım cleanser ile ardısı.<br/>Köpük (foam): orta — yağlı + normal cilt.<br/>Mikellar su: acil temizlik (seyahat, makyaj çıkarma — yıkamayla bitirme).
5. Aksesuar Yaklaşımı
❌ Yıkama bezi + agresif ovuşturma → bariyer hasarı, mikrobiyom bozulması<br/>✅ Sadece eller → yeterli + nazik<br/>✅ Yumuşak silikon fırça (haftada 2-3) → mekanik eksfoliyasyon kontrollü<br/>❌ Klasik plastik fırça → bakteri ekosistemi, tahriş
Cilt Tipine Göre Eşleştirme
Yağlı / Akneye Yatkın
Sabah: Yumuşak jel cleanser (cocamidopropyl betaine, pH 5)<br/>- The Ordinary Squalane Cleanser<br/>- CeraVe Foaming<br/>- Bioderma Sebium Foaming
Akşam: BHA cleanser (salisilik %0.5-2)<br/>- La Roche-Posay Effaclar Foaming Cleanser<br/>- Procsin Active Salicylic<br/>- Some By Mi AHA-BHA-PHA Toner Cleanser
Kuru / Hassas
Sabah: Krem cleanser (sülfat-free, yumuşak)<br/>- CeraVe Hydrating Cleanser<br/>- La Roche-Posay Toleriane Cream Cleanser<br/>- Aveeno Calm + Restore
Akşam: Aynı + ek bariyer destek (ceramide)<br/>- Avene Tolerance Extreme cleanser
Karma
Sabah: hafif jel<br/>Akşam: T-bölgesi BHA, yanaklar krem (çift ürün)
Anti-Aging (35+)
Sabah + Akşam: PHA bazlı yumuşak eksfoliyant cleanser<br/>- The Inkey List PHA Toner / Cleanser<br/>- Naturium PHA Cleanser
Hassas + Akneye Yatkın
Çift profilde dengeli:<br/>- Bioderma Sébium Hydra (kremsı yağsız)<br/>- La Roche-Posay Toleriane Foaming
Atopik Dermatit
Sülfat-free + ceramide:<br/>- CeraVe Hydrating Cleanser<br/>- La Roche-Posay Lipikar Syndet AP+<br/>- Aveeno Skin Relief
Çift Temizlik (K-Beauty Yaklaşımı)
Akşam protokolü:<br/>1. 1. adım: oil cleanser veya cleansing balm (makyaj + SPF kaldır)<br/>2. 2. adım: su bazlı cleanser (cilt yüzey temizlik)
> Ağır makyaj + SPF kullanan herkese önerili.<br/>> Ağır makyaj kullanmayan → tek temizlik yeterli.
Kaçınılacak Cleanser Türleri
❌ "Cilt sıkılaştırıcı toner cleanser" — alkol bazlı, agresif<br/>❌ Klasik sabun (kalıp sabun) — pH 9-10, bariyer hasarı<br/>❌ Antibakteriyel cleanser (triclosan) — mikrobiyom çöker<br/>❌ "Yüz ovucu" mekanik partikül — mikro travma, vasküler hasar<br/>❌ Yağlı parfümlü duş jeli → yüze kullanmak
REVELA Cleanser Filtreleme
REVELA'da "cleanser" kategorisinde:<br/>- pH bilgisi (mevcut markalar için)<br/>- Sülfat-free filtresi<br/>- Cilt tipi uyumu skoru
Kaynaklar
- Mukhopadhyay 2011 (cleanser pH effects)
- Korting 1991 (sülfat vs amfoterik)
- Ananthapadmanabhan 2004 (mild cleansing)