Demir Eksikliği Ne Kadar Yaygın?
WHO verilerine göre dünyada en yaygın besin eksikliği demirdir. Doğurgan yaş kadınlarda prevalansın %30-50’ye ulaştığı tahmin edilir.
Belirtiler
- Yorgunluk, nefes darlığı
- Soluk cilt, tırnaklarda kaşık deformitesi
- Saç dökülmesi (telogen effluvium)
- Huzursuz bacak sendromu
- Konsantrasyon kaybı
Laboratuvar Değerleri
- Ferritin < 30 ng/mL: eksiklik
- Ferritin 30-100 ng/mL: yeterli
- Hemoglobin ile birlikte değerlendirilmeli
Heme vs Non-Heme Demir
Heme demir (kırmızı et, tavuk, balık): Emilim oranı %15-35<br/>Non-heme demir (bitkisel, takviye): Emilim oranı %2-20
Emilimi Artıran Faktörler
- C vitamini (500 mg, aynı öğünde)
- Et proteini
- Asidik ortam (portakal suyu, limon)
Emilimi Azaltan Faktörler
- Çay, kahve (tanenler)
- Kalsiyum takviyeleri
- Antasit ilaçlar
- Tahıllardaki fitatlar
Doğru Alım Zamanı
- Aç karnına (aç tolere edilemiyorsa hafif öğünle)
- Sabah tercih edilebilir
- Kalsiyum ve kahve ile arada 2 saat
Takviye Formları
- Demir sülfat: Ucuz, yaygın, GI yan etki yüksek
- Demir bisglisinat: Daha iyi tolere edilir, emilimi yüksek
- Demir fumarat: Orta emilim, orta tolerans
Doz
- Yetişkin kadın: 18 mg/gün RDA
- Hamilelik: 27 mg/gün
- Takviye: 30-60 mg elemental/gün (hekim önerisiyle)